Przejdź do treści
Firma

Fotowoltaika dla firm - instalacja PV i magazyn energii dla przedsiębiorstwa

W firmie fotowoltaika jest inwestycją, nie deklaracją światopoglądową - więc i rozmowa powinna być o kosztach, autokonsumpcji i okresie zwrotu. Przedsiębiorstwo pracujące od ósmej do szesnastej ma zwykle lepszą ekonomię instalacji niż dom, bo zużywa energię dokładnie wtedy, gdy ta powstaje.

Spis treści
  1. 1. Kiedy inwestycja ma sens
  2. 2. Jak czytać faktury za energię
  3. 3. Profil zużycia przedsiębiorstwa
  4. 4. Fotowoltaika według rodzaju obiektu
  5. 5. Dach hali czy grunt
  6. 6. Magazyn energii w firmie
  7. 7. Ścinanie szczytów i moc umowna
  8. 8. Fotowoltaika, magazyn i ładowarki dla aut
  9. 9. Jak policzyć opłacalność
  10. 10. Finansowanie
  11. 11. Formalności

Kiedy inwestycja ma sens

Trzy warunki decydują o wyniku: dzienny profil zużycia, wielkość rachunku i dostępna powierzchnia. Firma, która pracuje na jedną zmianę w dni robocze, zużyje u siebie 60-80% produkcji bez żadnych dodatkowych urządzeń.

Skala robi resztę. Instalacja o mocy 50 kWp kosztuje w przeliczeniu na kilowat wyraźnie mniej niż domowa 5 kWp, bo koszty stałe - projekt, dojazd, rozdzielnica - rozkładają się na większą moc. Dlatego zwrot w firmie bywa krótszy nawet przy tej samej cenie energii.

Do tego dochodzi strona podatkowa: odliczenie VAT, amortyzacja i zaliczenie kosztu w rachunek podatkowy. Te trzy rzeczy potrafią obniżyć realny koszt inwestycji o kilkadziesiąt procent wobec kwoty z faktury - i właśnie na tej kwocie należy liczyć zwrot.

Jak czytać faktury za energię

Zanim ktokolwiek zaproponuje ci moc instalacji, wyciągnij z faktur cztery liczby.

Faktura firmowa jest bardziej rozbudowana niż domowa i to w niej siedzi cała informacja potrzebna do doboru. Nie wystarczy suma do zapłaty - potrzebujesz rozbicia na energię czynną, dystrybucję i opłaty mocowe oraz informacji o taryfie.

  • Zużycie roczne w kWh, najlepiej w rozbiciu na strefy taryfowe - pokazuje, ile energii realnie kupujesz i kiedy.
  • Moc umowna w kW - to od niej naliczane są opłaty stałe i to ona wyznacza, ile możesz pobrać bez przekroczenia.
  • Suma opłat stałych - część rachunku, której fotowoltaika nie obniża; warto wiedzieć, jak duża jest naprawdę.
  • Cena za kilowatogodzinę razem z dystrybucją - jedyna liczba, na której wolno liczyć oszczędność.
  • Przekroczenia mocy umownej, jeśli występują - pokazują potencjał ścinania szczytów magazynem.

Kalkulacje oparte na samej cenie energii czynnej zawyżają oszczędność o kilkadziesiąt procent. Licz na cenie łącznej z dystrybucją - bo to ona znika z rachunku za każdą kilowatogodzinę zużytą u siebie.

Profil zużycia przedsiębiorstwa

Operator udostępnia dane pomiarowe w rozbiciu godzinowym lub piętnastominutowym - to jest najcenniejszy materiał do doboru instalacji i magazynu, a kosztuje wyłącznie wniosek. Rok danych pokazuje sezonowość, dni wolne i realny kształt szczytów.

Z profilu odczytasz trzy rzeczy: podstawę zużycia (poziom, poniżej którego nie schodzisz nigdy), kształt dnia roboczego i wielkość szczytów. Instalację dobiera się do podstawy i dnia roboczego, magazyn - do szczytów i do zużycia poza godzinami produkcji.

Uwaga na weekendy i przestoje. Zakład pracujący pięć dni w tygodniu oddaje w soboty i niedziele niemal całą produkcję do sieci - to około 28% dni w roku. Magazyn albo przesunięcie części procesów potrafi tu zmienić rachunek bardziej niż powiększenie instalacji.

Fotowoltaika według rodzaju obiektu

ObiektProfil zużyciaCo z tego wynika
BiuroDzienny, równy, wyraźny spadek w weekendBardzo dobre dopasowanie w dni robocze; magazyn głównie na weekendy
Sklep, punkt usługowyDzienny, wydłużony do wieczora, chłodnictwo całą dobęWysoka autokonsumpcja; magazyn pokrywa wieczór i noc
Magazyn, chłodniaCiągły, ze wzrostem w upałyNajlepszy przypadek - szczyt zużycia zbieżny ze szczytem produkcji
Hala produkcyjnaZależny od zmian; przy pracy trójzmianowej praktycznie ciągłyDuża instalacja i magazyn na godziny nocne
Warsztat, serwisDzienny, nierówny, z krótkimi szczytami mocyMagazyn pomaga ścinać szczyty i chronić moc umowną
Hotel, restauracjaSzczyt rano i wieczorem, sezonowośćAutokonsumpcja niższa niż w biurze; magazyn ma tu więcej pracy

Dach hali czy grunt

Dach hali to zwykle najtańsza opcja na kilowat: duża, jednolita powierzchnia, brak zacienienia, krótkie trasy kablowe. Trzeba jednak sprawdzić nośność konstrukcji, stan pokrycia i to, ile lat zostało do jego wymiany - demontaż instalacji przy remoncie dachu jest kosztem, którego da się uniknąć planowaniem.

Instalacja gruntowa kosztuje więcej przez konstrukcję i ogrodzenie, ale pozwala dobrać optymalny kąt i orientację, a serwis jest prostszy i tańszy. Przy dużych mocach różnica w produkcji na kilowat potrafi zrównoważyć wyższy koszt budowy.

Trzecia droga to wiaty nad parkingiem - droższe w konstrukcji, ale łączą produkcję energii z zadaszeniem i naturalnie schodzą się z ładowarkami dla samochodów elektrycznych.

Magazyn energii w firmie

W przedsiębiorstwie magazyn pełni dwie role, z których druga bywa cenniejsza od pierwszej. Pierwsza to przeniesienie nadwyżek na godziny bez produkcji - wieczory, noce, weekendy. Druga to ograniczanie chwilowego poboru z sieci.

Pojemność dobiera się z profilu: ile energii zużywasz poza godzinami produkcji fotowoltaiki i jak wysokie są szczyty, które chcesz ściąć. Dobrze dobrany magazyn firmowy pracuje codziennie pełnym cyklem - to on decyduje o tempie zwrotu, a nie sama pojemność.

Przy większych systemach warto rozważyć system zarządzania energią, który steruje ładowaniem i rozładowaniem według taryfy, prognozy produkcji i bieżącego poboru. Bez niego magazyn działa poprawnie, ale nie wykorzystuje różnic cen w ciągu doby.

Ścinanie szczytów i moc umowna

Najczęściej pomijana korzyść z magazynu w firmie - a bywa większa niż oszczędność na energii.

Opłaty stałe naliczane są od mocy umownej, a przekroczenia kosztują dodatkowo. Jeżeli twój pobór przez większość roku jest umiarkowany, a kilka razy w miesiącu skacze przy starcie dużych urządzeń, płacisz za moc, której prawie nie używasz.

Magazyn potrafi te szczyty ściąć: w chwili skoku poboru oddaje energię, zamiast pozwolić jej płynąć z sieci. Przy dobrze dobranym systemie pozwala to obniżyć moc umowną, a to obniżka opłat stałych ponoszonych co miesiąc, niezależnie od zużycia.

To także tańsza alternatywa dla zwiększania mocy przyłączeniowej przy rozbudowie zakładu. Zanim złożysz wniosek o większą moc, policz, czy magazynu nie da się użyć zamiast niej - bywa, że różnica kosztów jest kilkukrotna.

Fotowoltaika, magazyn i ładowarki dla aut

Flota służbowa albo ładowarki dla klientów to odbiornik o dużej mocy chwilowej, który potrafi zaburzyć bilans mocy w zakładzie. Połączenie ładowarek z magazynem i systemem zarządzania pozwala ładować mocą wyższą, niż wynikałoby to z przyłącza.

Przy flocie stojącej na parkingu w godzinach pracy ładowanie z bieżącej produkcji jest najtańszą energią, jaką da się dziś kupić. Przy flocie wracającej wieczorem rolę bufora przejmuje magazyn.

Zaplanuj to razem, a nie etapami. Dołożenie ładowarek do gotowej instalacji bywa kosztowne, jeśli rozdzielnica i przekroje zostały dobrane bez ich uwzględnienia.

Jak policzyć opłacalność

Trzy liczby: nakład po odliczeniach, roczna oszczędność i okres zwrotu.

Nakład liczy się po odliczeniu VAT i z uwzględnieniem tarczy podatkowej z amortyzacji. To pierwsza rzecz, która odróżnia rachunek firmowy od domowego - realny koszt bywa wyraźnie niższy od kwoty z faktury.

Roczna oszczędność to suma trzech składników: energii niekupionej dzięki autokonsumpcji, przychodu z nadwyżek oddanych do sieci oraz oszczędności na opłatach stałych, jeśli magazyn pozwolił obniżyć moc umowną. Trzeci składnik jest najczęściej pomijany w ofertach.

Okres zwrotu w firmach mieści się zwykle w przedziale czterech-siedmiu lat dla samej instalacji i sześciu-dziewięciu dla zestawu z magazynem. Wynik rośnie razem z ceną energii i z udziałem autokonsumpcji - te dwie zmienne warto policzyć w wariantach, zamiast przyjmować jedną wartość.

Składnik rachunkuSkąd się bierzeUwagi
Energia niekupionaAutokonsumpcja × cena łączna z dystrybucjąNajważniejszy składnik - rośnie z magazynem
Przychód z nadwyżekEnergia oddana × cena rynkowaKilkukrotnie mniej wart niż zużycie u siebie
Niższe opłaty stałeObniżenie mocy umownej dzięki ścinaniu szczytówCzęsto pomijany, bywa znaczący
Tarcza podatkowaAmortyzacja i koszt uzyskania przychoduObniża realny nakład, nie zwiększa oszczędności

Finansowanie

  • Środki własne - najniższy koszt całkowity, ale zamraża kapitał obrotowy.
  • Leasing - najpopularniejszy w firmach; rata bywa niższa od miesięcznej oszczędności, więc inwestycja finansuje się z własnego efektu.
  • Kredyt inwestycyjny - zwykle tańszy od leasingu przy dłuższym okresie, ale wymaga zdolności kredytowej i zabezpieczeń.
  • Dotacje i programy wsparcia - warunki zmieniają się między naborami; sprawdzaj regulamin przed podpisaniem umowy z wykonawcą, bo kolejność zdarzeń bywa warunkiem wypłaty.

Formalności

  • Do 50 kW - zgłoszenie mikroinstalacji do operatora, wymiana licznika na dwukierunkowy.
  • Powyżej 50 kW - wniosek o warunki przyłączenia i umowa przyłączeniowa; ścieżka liczona w miesiącach, warto zacząć wcześnie.
  • Instalacja na dachu hali - sprawdzenie nośności przez uprawnionego konstruktora oraz zgodność z warunkami ochrony przeciwpożarowej.
  • Ubezpieczenie majątku - instalację trzeba zgłosić do polisy; przy większych systemach ubezpieczyciel bywa wymagający co do dokumentacji.
  • Odbiory i pomiary - protokół z pomiarów elektrycznych oraz dokumentacja powykonawcza to podstawa późniejszych reklamacji.

Kalkulator - od zużycia do okresu zwrotu

Wpisz roczne zużycie z faktur. Wynik pokazuje rząd wielkości: moc instalacji, sensowną pojemność magazynu, roczną oszczędność i orientacyjny czas zwrotu dla firmy.

kWh / rok

Sugerowana moc instalacji

40,5 kWp

Szacowana produkcja

40 500 kWh / rok

Sensowna pojemność magazynu

35 kWh

Oszczędność bez magazynu

około 31 500 zł / rok

Oszczędność z magazynem

około 38 400 zł / rok

Zwrot - sama instalacja

około 4 lata

Zwrot - instalacja z magazynem

około 5,6 roku

Autokonsumpcja bez magazynu

63%

Autokonsumpcja z magazynem

86%

Wynik jest orientacyjny i służy do ustalenia rzędu wielkości. Prawdziwy dobór robi się z profilu godzinowego, a nie z rocznej sumy - dwa obiekty o identycznym rachunku mogą potrzebować różnych instalacji i zupełnie różnych magazynów. Przyjęte założenia: produkcja 1 000 kWh z kilowata mocy rocznie, cena energii 1,05 zł brutto z dystrybucją, nadwyżki wyceniane zachowawczo.

Przykładowe kalkulacje

Pełny łańcuch założeń, żeby dało się go podważyć - bo wynik zależy od nich bardziej niż od marki sprzętu.

Hala produkcyjna, zużycie 180 000 kWh rocznie

Praca na dwie zmiany w dni robocze, sprężarki i obrabiarki, chłodnictwo procesowe pracujące całą dobę. Moc umowna 120 kW, sporadyczne przekroczenia przy jednoczesnym starcie maszyn.

Podstawa zużycia
około 12 kW przez całą dobę
Zużycie w godzinach 7-17
około 118 000 kWh rocznie
Dobrana moc instalacji
100 kWp - produkcja około 100 000 kWh
Autokonsumpcja bez magazynu
około 71%
Dobrany magazyn
100 kWh, z funkcją ścinania szczytów
Autokonsumpcja z magazynem
około 92%

Oszczędność na energii rzędu 90-100 tys. zł rocznie, do tego obniżenie mocy umownej o około 20 kW, czyli kolejne kilkanaście tysięcy złotych opłat stałych. Zwrot z całości inwestycji w okolicach sześciu lat, licząc na koszcie po odliczeniu VAT.

Biuro z serwerownią, zużycie 45 000 kWh rocznie

Praca w dni robocze od 8 do 17, klimatyzacja precyzyjna serwerowni działająca całą dobę, w weekendy zużycie spada do poziomu podstawy.

Podstawa zużycia
około 2,5 kW przez całą dobę
Dobrana moc instalacji
35 kWp
Autokonsumpcja w dni robocze
około 78%
Autokonsumpcja w weekendy
około 22% - tu ucieka najwięcej
Dobrany magazyn
30 kWh - pokrywa noce i część weekendu
Autokonsumpcja łącznie
wzrost z około 63% do około 84%

Weekendy są tu największą stratą i to one uzasadniają magazyn - w dni robocze instalacja radzi sobie sama. Roczna oszczędność w okolicach 25 tys. zł, zwrot całości między szóstym a siódmym rokiem.

Najczęstsze pytania

Czynny podatnik VAT odlicza podatek w zakresie, w jakim instalacja służy działalności opodatkowanej. Przy obiektach używanych częściowo prywatnie stosuje się proporcję - to warto ustalić z księgowym przed zakupem.

Sama fotowoltaika nie obniża mocy umownej, bo w chwili awarii lub braku słońca pobór wraca do poziomu sprzed inwestycji. Obniżyć ją potrafi dopiero magazyn ścinający szczyty - i to jest ta korzyść, którą warto policzyć osobno.

Tak, ale wymaga to zgody właściciela i uregulowania w umowie najmu, co dzieje się z instalacją po jej zakończeniu. Przy krótkiej umowie warto rozważyć konstrukcję gruntową albo rozliczenie z właścicielem.

Sam montaż instalacji o mocy do stu kilowatów to zwykle od kilku dni do dwóch tygodni. Znacznie dłużej trwają formalności przyłączeniowe, zwłaszcza powyżej 50 kW.

Może, ale wymaga to zaprojektowania układu pod pracę wyspową i wydzielenia obwodów krytycznych. Przy wymaganiach ciągłości zasilania rozwiązanie dobiera się razem z układem awaryjnym, a nie w zamian za niego.